درحالي مردم ايران به جنگ دوم عليه روسهاتحريك مي شدندوعلمارساله جهاديه وفتواي

جنگ صادرمي كردندومردم رابه آزادسازي سرزمينهاي اشغالي درجنگ اول

(عهدنامه گلستان 1191ه.ش)تحريك مي كردندكه ايران قسمتهاي زيادي ازشمال كشوررا

درجنگ اول ازدست داده است وقواي نظامي ايرانتغييرات آنچناني نسبت به جنگ قبلي

نداشته واوضاع مالي كشورهم پيشرفت قابل ملاحظه اي نكرده كه علماي گرامي

 به آن استنادكنندومردم ودولت رابه جنگ باروسها تهييج كنند.

حال فرض مي كنيم  كه جنگ عليه روس ضروري بنظرمي رسيد،پس چراآقايان آخوند

بجاي مبارزه تاآخرين نفس وتلاش براي شكست روسهاوتحقق آرمانهاي فتواهايشان ،يا

درجنگ شركت نمي كنندويادرجايي كه بايدباعث اتحادباشندبهانه جويي مي كنند

وكودك وار،قهرمي كنندوصحنه جنگ راترك مي كنند؟

آياجهادباكفار،فقط منحصربه غيرآخوندهاست؟

همانگونه كه  همه مستحضرندبراي جنگيدن بادشمن لوازم،امكانات وبرنامه ريزي هاي

خاص ودقيقي لازم  است ،حال سؤالات مااينست: 

 - جنگ باچه سازوبرگي ،آياسپاهيان ايران باوجودتجربه شكست اول ازروس ،چه

تجهيزات  جديدي بدست آورده بودكه علما باتوجه به آن فتواي جهادمي دادند؟

- آياغرض ازجهادفقطوفقط نفس جهاداست ونتيجه آن هيچ اهميتي ندارد؟

- آيااگردرصدراسلام چنين فتواهاي عجولانه وچشم بسته صادرمي شدديني باقي مي ماند

كه آقايان آخوندسالهابعدبه بهانه حفظ آن ،به قدرت طلبي هاي خودفكركنند؟

صدورفتواي جنگ آنهم عليه ابرقدرتي چون روس الزامابايد،ياتوسط كسي صادرشودكه

خود از فرماندهان باتجربه جنگ باشدياازاطلاعات فراوان نظامي

برخوردارباشدوتاكتيكهاي پيچيده روزرابشناسديابافرماندهان ومسؤولان ارشد

دولت مشورتهاي فراواني انجام داده باشد وكليه زواياي جنگ راسنجيده باشد

وگرنه ،جامعه رابه ورطه هلاكت خواهدكشانيدوشرايط راويرانتر ازقبل خواهدكرد. 

بله ،چشم وگوش بسته وبدورازهمه علوم دنيوي وفقط به بهانه اينكه روسهادرمناطق

 مسلمان نشين تازه جداشدهازايران ستمگري مي كنند،نتيجه اي جزشكست نخواهدداشت.

يادآورشويم كه (آقاسيدعلي طباطبايي،شيخ محمدنجفي،ملااحمدنراقي،آيت الله مجاهدو...)

ازجمله كساني  بودندكه فتواي جهادعليه روس دادند.

نكته اي كه لازم به ذكراست وبايدموردوجه قرارگيرداين است كه ، " پنجاه وهفتييون "

تمامي قصورات اين ماجرارابه دولت فتحعلي نسبت مي دهندودرهمه محافلي كه

ازاين ماجرايادمي كننداين شاه قاجارراغالبابخاطرعهدنامه هاي گلستان وتركمنچاي

وازدست دادن  اراضي زيادي ازايران موردنكوهش قرارمي دهندوجالبتر اينكه

 اقدامات علماراشجاعانه وقابل تحسين معرفي مي كنندوفتوادهندگان رارهبران

بزرگ روحاني آن زمان مي دانند.

راستي ،مگرچه عيبي داردكه آدمي به اشتباهات واشكالات تاريخي همقطاران

وهمفكران خودبپردازدوازعوامفريبي وتحريف تاريخ دست برداردوامكان خطاو

لغزش رابراي همگان ممكن بداند؟